Định luật số lớn trong giao dịch CFD

Có một nghịch lý khá thú vị trong giao dịch CFD: càng làm lâu, người ta càng ít tin vào xác suất, dù thực tế thì trading lại là một trong những nghề phụ thuộc vào xác suất nhiều nhất. Tôi cũng từng như vậy. Tôi từng nghĩ rằng nếu mình phân tích kỹ hơn, tinh chỉnh hệ thống thêm chút nữa, hoặc tìm được một logic “đúng hơn”, thì kết quả sẽ ổn định hơn. Nhưng thị trường không vận hành theo kiểu đó. Nó không thưởng cho sự cố gắng tinh chỉnh, mà chỉ phản ánh đúng những gì bạn lặp lại đủ lâu.

Khi giao dịch, chúng ta rất hay bị cuốn vào từng lệnh. Lệnh này có đẹp không, vào chỗ này có non không, có nên né vì vừa thua mấy lệnh trước hay không. Những câu hỏi đó nghe thì rất chuyên nghiệp, nhưng thực ra lại đánh lạc hướng khỏi thứ quan trọng nhất. Thị trường không trả tiền cho từng lệnh. Nó trả tiền cho một chuỗi hành vi được lặp lại đủ nhiều lần, với cùng một logic và cùng một mức rủi ro. Mọi thứ còn lại chỉ là nhiễu.

Định luật số lớn, nếu nói theo cách thẳng thắn nhất, đơn giản chỉ là thế này: nếu bạn thực sự có lợi thế, thì chỉ khi số lượng giao dịch đủ lớn, kết quả của bạn mới bắt đầu phản ánh đúng lợi thế đó. Không sớm hơn. Không có ngoại lệ. Vấn đề nằm ở chỗ, cái ngưỡng “đủ lớn” đó thường lớn hơn mức mà đa số trader chịu được về mặt tâm lý. Chúng ta muốn thấy kết quả sớm hơn, rõ ràng hơn, và ít đau đớn hơn. Nhưng xác suất thì không quan tâm đến cảm xúc.

Rất nhiều trader hiểu expectancy trên lý thuyết, thậm chí thuộc công thức nằm lòng, nhưng lại kỳ vọng nó sẽ bảo vệ họ khỏi những giai đoạn khó chịu. Thực tế thì ngược lại. Một hệ thống có expectancy dương không hứa hẹn rằng bạn sẽ lời trong tuần này hay tháng này. Nó cũng không hứa rằng bạn sẽ tránh được chuỗi thua. Nó chỉ hứa rằng nếu bạn không phá luật và đi đủ xa, kết quả cuối cùng sẽ đứng về phía bạn. Và chính chữ “đi đủ xa” đó là nơi rất nhiều người rẽ lối.

Chuỗi thua là thứ khiến trader dễ nghi ngờ nhất. Thua một vài lệnh thì còn chịu được, nhưng đến lệnh thứ sáu, thứ bảy, đầu óc bắt đầu hoạt động rất tích cực. Logic nào cũng bỗng dưng có vấn đề, thị trường thì có vẻ như vừa “đổi tính”, còn hệ thống thì hình như không còn hiệu quả nữa. Nhưng nếu nhìn bằng dữ liệu thay vì cảm giác, bạn sẽ thấy một sự thật hơi phũ: với winrate quanh 40–50%, chuỗi thua dài không phải là điều bất thường, mà là điều chắc chắn sẽ xảy ra. Không phải nếu, mà là khi.

Điều trớ trêu là rất nhiều trader dừng hệ thống hoặc thay đổi luật chơi đúng vào lúc không nên làm thế. Họ làm vậy không phải vì hệ thống hỏng, mà vì họ không chịu nổi cảm giác mơ hồ kéo dài. Và khi họ rời đi, xác suất vẫn tiếp tục vận hành, chỉ là không còn họ ở đó để hưởng phần còn lại của phân phối.

CFD, về bản chất, rất phù hợp với tư duy số lớn. Nhiều sản phẩm, nhiều khung thời gian, tần suất giao dịch cao. Nhưng chính điều đó cũng biến nó thành một bài kiểm tra tâm lý rất khắc nghiệt. Khi bạn có quá nhiều dữ liệu ngắn hạn trước mắt, rất khó để không can thiệp. Nhìn PnL mỗi ngày, tăng lot khi thấy mình “đang vào form”, giảm lot khi cảm giác mọi thứ hơi lệch nhịp – tất cả những điều đó đều khiến bạn vô tình thay đổi luật chơi, rồi sau đó ngạc nhiên vì kết quả không còn giống như trong thống kê nữa.

Định luật số lớn không đòi hỏi bạn phải thông minh hơn thị trường. Nó chỉ đòi hỏi một môi trường ổn định để hoạt động. Rủi ro phải cố định, luật phải nhất quán, và quan trọng nhất là bạn không được can thiệp vào quá trình chỉ vì cảm xúc nhất thời. Khi những điều kiện đó không còn, lợi thế dù có thật đến đâu cũng rất khó thể hiện.

Có một thời điểm tôi nhận ra rằng mình đang tự làm khó bản thân bằng cách đánh giá mọi thứ quá chi tiết. Tôi quan tâm quá nhiều đến việc lệnh này đúng hay sai, trong khi điều đó gần như không có ý nghĩa gì. Từ lúc tôi bắt đầu nghĩ theo kiểu “campaign” – một tập hợp đủ lớn các giao dịch được thực hiện với cùng một luật – mọi thứ trở nên nhẹ hơn. Mỗi lệnh chỉ còn là một mẫu trong tập dữ liệu, không còn là một phán xét về năng lực hay sự hiểu biết của tôi nữa.

Drawdown, nhìn từ góc độ đó, cũng không còn đáng sợ như trước. Nó không phải là dấu hiệu cho thấy bạn đang làm sai điều gì đó, mà chỉ là phần không thể tránh của phân phối. Miễn là nó nằm trong phạm vi bạn đã chấp nhận từ đầu, thì nó chỉ đơn giản là chi phí vận hành. Không hơn, không kém. Cố gắng loại bỏ hoàn toàn drawdown chỉ khiến bạn loại bỏ luôn cả lợi thế.

Trading CFD, suy cho cùng, không phải là hành trình đi tìm sự chắc chắn. Nó là hành trình chấp nhận sự không chắc chắn, nhưng làm điều đó một cách có kỷ luật và có chuẩn bị. Bạn không cần phải thắng nhiều, cũng không cần phải đúng liên tục. Bạn chỉ cần một lợi thế nhỏ nhưng thật, và đủ kiên nhẫn để không phá nó trước khi xác suất kịp lên tiếng.

Định luật số lớn không làm trading dễ chịu hơn. Nó không an ủi bạn khi đang drawdown, cũng không giúp bạn ngủ ngon trong những giai đoạn khó. Nhưng nếu bạn hiểu và chấp nhận nó, nó sẽ giúp bạn ở lại cuộc chơi đủ lâu. Và trong trading, đôi khi chỉ riêng việc ở lại đã là một lợi thế rất lớn rồi.